مروری بر استئوپروز (پوکی استخوان)
استئوپروز به معنی کاهش تراکم استخوانی و تخریب بافت استخوانی است که منجر به اختلال در توان استخوانی و افزایش خطر شکستگی میشود. بیش از 200 میلیون نفر در دنیا درگیر استئوپروز هستند. استئوپروز هم مردان و هم زنان را درگیر میکند، اما شیوع آن متفاوت است. از هر سه زن یک نفر و از هر پنج مرد یک نفر در ریسک شکستگی در طول عمر خود هستند.
استئوپروز میتواند به دنبال کاهش استروژن در دوران بعد از یائسگی (منوپوز) رخ دهد و یا میتواند به دلیل تغییرات وابسته به سن و یا به دلیل علل ثانویه نظیر بیماری یا دارو باشد. (جدول 1و جدول 2)
شایعترین مکانهای شکستگی استئوپروز در مچ، ستون مهرهها، لگن و دندهها است. تخمین زده شده که بیش از 80 درصد شکستگیهای شکننده[1] بعد از منوپوز به دلیل استئوپروز است. شکستگی شکننده به معنی شکستگی ناشی از ترومای خفیف (یعنی به زمین خوردن از ارتفاعی کمتر از ایستادن) است.
شکستگی همراه با درد، ناتوانی، تغییر شکل و از دست رفتن استقلال فرد است، همچنین استئوپروز منجر به تحمیل هزینه قابل توجه به سیستم مراقبتی سلامت میشود. پس از ایجاد یک شسکستگی شکننده، ریسک بروز یک شکستگی دیگر، 5/2 برابر (برای شکستگی لگنی) و بیش از 5 برابر (برای شکستگی مهره) خواهد بود. شکستگیها همچنین با افزایش مورتالیته همراه هستند، ریسک مورتالیته در یک سال بعد از شکستگی لگن در خانمها 28 درصد و در آقایان 37 درصد است. علیرغم اثر اجتماعی شکستگیها، یک فاصله مراقبتی در مدیریت استئوپروز وجود داشته و در واقع کمتر از 20 درصد بیماران با شکستگی شکننده، مراقبت درمانی دریافت میکنند.
1) پاتوفیزیولوژی
بازسازی استخوان یک فرآیند مداوم است که به دقت تنظیم میشود و در نتیجه این تنظیم، تعادل در تحلیل استخوان و تشکیل استخوان به منظور حفظ استحکام بهینه استخوان ایجاد میشود. هرگونه عدم تعادل در فرآیند بازسازی طبیعی استخوان میتواند منجر به جذب بیش از حد یا کاهش تشکیل استخوان شود. اگر این روند ادامه یابد، میتواند منجر به کاهش تراکم مواد معدنی استخوان و تخریب ریزمعماری[2]شودکه منجر به افزایش خطر شکستگی میشود.فرآیندبازسازی استخوان پیچیده است و توسط هورمونهای مختلف (به عنوان مثال، استروژن، تستوسترون، هورمون پاراتیروئید،کلسی تونین و غیره)، سیتوکینها (به عنوان مثالRANKL) و سایر ترکیبات (به عنوان مثال فاکتور رشد، ویتامینD، پروستاگلاندین و غیره) کنترل میشود.
استئوبلاستها فعال کننده گیرنده لیگاند کاپا B فاکتور هستهای[3]RANKLرا تولید میکنند،RANKL سیتوکینی است که درتمایز، بلوغ و فعالسازی استئوکلاستها نقش دارد. این سیتوکین به گیرنده RANK موجود در سطح استئوکلاست متصل میشود تا تمایز، فعالسازی و فرآیند تحلیل استخوانی را آغاز کند. عواملی که بر این تنظیم تأثیر میگذارند (مانند از دست دادن استروژن در طول یائسگی، افزایش سن، شرایط خاص یا داروها) میتوانند منجر به عدم تعادل در فیزیولوژی استخوان طبیعی شوند.
